Samenvatting over het leven en het werk van fysioloog: Ivan Petrowitsch Pavlov (1849-1936)

Ivan Pavlov was een Russische fysioloog en medicus die vooral bekend werd door het onderzoek en de resultaten naar leren en gedrag bij dieren. Hij bestudeerde de spijsvertering bij honden en keek hoe het speeksel, maag en darmen werkten. Voor het resultaat van dat werk kreeg hij in 1904 de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde. Tijdens de onderzoeken merkte hij iets opmerkelijks: sommige honden begonnen al te kwijlen als ze de laborant hoorden aankomen, nog vóór er eten was. Dat toeval leidde tot zijn beroemdste onderzoek naar ‘geconditioneerde reflexen’.

Hij bestudeerde de spijsvertering bij honden en keek hoe het speeksel, maag en darmen werkten.

Normaal kwijlt een hond alleen automatisch (een aangeboren reflex) als hij eten ziet of ruikt. Pavlov koppelde herhaaldelijk een neutrale prikkel, in de vorm van een bel of een toon, aan het geven van voer. Na een tijd begon de hond al speeksel te produceren zodra de toon klonk, ook als er even geen eten meer kwam. De hond had geleerd dat die toon “betekent” dat er eten aankomt. Pavlov werkte dit precies uit. Hij sprak over een ongeconditioneerde stimulus (het voedsel) en ongeconditioneerde respons (het kwijlen), en over een geconditioneerde stimulus (de toon) en geconditioneerde respons (het geleerde kwijlen).

Hij onderzocht ook verschijnselen als generalisatie (de hond reageert ook op vergelijkbare tonen), discriminatie (alleen nog op één specifieke toon) en extinctie (de reactie verdwijnt als de toon te vaak klinkt zonder voer). Zijn werk liet zien dat gedrag deels te verklaren is als een reeks aangeleerde koppelingen tussen prikkels en reacties. Die gedachte werd later erg belangrijk voor het behaviorisme en voor leertheorieën in de psychologie en opvoedkunde. Ook al werden zijn proeven met honden later ethisch bekritiseerd, Pavlovs ideeën over klassieke conditionering vormen nog steeds een basis om te begrijpen hoe mensen en dieren leren, bijvoorbeeld bij fobieën, reclames en verslavingen.