Van een onschatbare waarde voor liefhebbers van illusies (86a)

De geschiedenis van de stereoscopische fotografie wordt gekenmerkt door wisselende belangstelling voor dit fascinerende en gespecialiseerde vakgebied binnen de fotografie. Waar in de tijd van onze grootouders en overgrootouders bijna elk gezin een stereoscoop met een reeks afbeeldingen in de woonkamer had, die in feite de plaats innam van de radio of televisie van nu, is het tegenwoordig voor de meeste mensen nagenoeg onbekend. Alleen in de wetenschap en technologie zijn de voordelen van stereo- of ruimtelijke beelden benut als middel voor demonstratie en onderzoek.

Theoretische grondbeginselen van de stereoscopische fotografie

In het begin waren er stereo-evaluatieapparaten beschikbaar voor dit doel, zoals de Zeiss ‘stereoplanigraph’ voor de kaartachtige verwerking van stereoluchtfoto's, die ware wonderen van moderne precisiemechanica en optica vertegenwoordigden. In de amateurfotografie is het gebruik van stereobeelden echter altijd beperkt gebleven tot een kleine kring van enthousiaste liefhebbers. Pas in de jaren vijftig van de 20e eeuw herleefde de publieke belangstelling voor driedimensionale fotografie.

Afb. 1 Het principe van het stereoscopische kijkapparaat van de Engelse natuurkundige Charles Wheatstone. Afb. 2 Voorbeeld van een ‘antieke’ 3D-fotocamera.

Dit was voornamelijk te danken aan de vooruitgang in de kleurenfotografie, die dankzij de vrijwel korrelvrije emulsie een verdere verbetering van de naturalistische weergave van het toch al realistische stereoscopische beeld mogelijk maakte, evenals de uitvinding van polarisatiefilters, waarmee dergelijke stereoscopische kleurenbeelden op een projectiescherm aan een groter publiek konden worden getoond. (Wordt vervolgd).