Filatelistische aandacht voor: Alexander Fleming (136)

Jules Jean Baptiste Vincent Bordet (1870-1961) was een Belgische immunoloog en microbioloog. In 1919 kreeg Bordet voor zijn ontdekkingen op het vlak van het immuunsysteem de Nobelprijs voor Geneeskunde. Het bacteriëngeslacht Bordetella is naar hem vernoemd. Jules Bordet was de zoon van Charles en Célestine Vandenabeele Bordet. Toen hij vijf was verhuisde het gezin naar Brussel waar zijn vader onderwijzer werd aan de Middelschool van Schaarbeek. Hij bezocht de middelbare school de Athénée Royal de Bruxelles, een school die tegenwoordig zijn naam draagt: Athénée Royal Jules Bordet.

Pioniers in de geneeskunde

Op zestienjarige leeftijd ging hij naar de Université libre de Bruxelles (ULB) waar hij in 1892 promoveerde tot doctor in de geneeskunde. Vanaf 1894 werkte hij aan het Pasteur-instituut in Parijs, waar hij de fagocytose van bacteriën door witte bloedcellen beschreef. In 1898 beschreef hij de hemolyse die optreedt bij het toevoegen van lichaamsvreemd bloedplasma aan rode bloedcellen. In 1899 trouwde hij met Marthe Levoz, met wie hij een zoon en twee dochters zou krijgen. Bordet verliet Parijs in 1900 om het Institut Pasteur in Brussel te stichten. Hier ontdekte hij dat het effect van immunoglobuline in vivo significant wordt versterkt door lichaamseigen plasma-elementen die hij “alexine” noemde en tegenwoordig bekendstaan als complement.

Dit mechanisme werd de basis voor methodes om de complementbinding te testen en maakte de ontwikkeling van serologische tests op syfilis mogelijk, zoals de door August von Wassermann ontwikkelde Wassermannreactie. Dezelfde techniek wordt tegenwoordig gebruikt voor de diagnose van talrijke andere ziekten. Samen met de in Brussel werkzame bacterioloog Octave Gengou isoleerde Bordet in 1906 de bacterie Bordetella pertussis in een zuivere cultuur, die hij als de veroorzaker van kinkhoest aanwees. In 1907 werd Bordet professor in de bacteriologie aan de Université Libre de Bruxelles. (Wordt vervolgd).