De mediafilosofie en esthetiek van doorschijnende lichamen (2)

Een nabootsing wordt niet alleen bepaald door de gelijkenis: serieproducten of eeneiige tweelingen zijn geen nabootsingen van elkaar. Er moet namelijk ook een verschil zijn: de nabootsing moet voor enkele zintuigen gelijken op het origineel, maar niet voor alle. Heel wat nabootsingen geven een werkelijkheid weer die niet bestaat: denk aan de centaur. De centaur is samengesteld uit elementen van de bestaande werkelijkheid: paard en mens zijn de modellen. De centaur is het origineel dat zijn bestaan alleen te danken heeft aan de nabootsing. Mimesis weerspiegelt dus niet slaafs de bestaande werkelijkheid. De nabootsing van die zelfgeschapen wereld blijkt echter getrouw.

Hologramm und Mimesis

En dat geldt ook als de weergave slechts suggestief is: wat in de nabootsing wordt gesuggereerd, wordt in de geest vaak aangevuld. Een spiegelbeeld lijkt visueel punt voor punt op het origineel, maar men kan het niet aanraken of horen. Daardoor is aan elke nabootsing meteen te zien dat het een nabootsing is. In dit opzicht onderscheidt de nabootsing zich van bedrog en trompe-l’oeil. Het tegenovergestelde van mimesis is diëgesis. In de kunstfilosofie verwijst de mimesistheorie of mimese naar de nabootsing van de werkelijkheid.

De term werd gebruikt door Plato. De auteur bespreekt de achtergronden van de holografie en gaat uitgebreid in op de kunst van het tonen van de beweging in het beeld in de periode van de précinema en het gebruik van spiegels en visuele trucjes. Ook de mogelijkheden van AI en het ‘opwekken’ van hologrammen in film- en video-opnamen. Een goed voorbeeld van de ontwikkeling van ‘holografische opnamen’ zijn de optredens van artiesten die samen zingen met overleden collega-artiesten. Het representatieve boek sluit af met een uitgebreid overzicht van de geraadpleegde bronnen en bevat een schat aan informatieve voetnoten.

Modelafbeelding van het eyelinersysteem voor de projectie van een podiumhologram, met gebruik van de Tupac-productie als voorbeeld.

ISBN 978-3-8376-8057-7, “Hologramm und Mimesis”, Franziska Winter, transcript Verlag, 2026, 304 pagina’s, € 49.